Druk fleksograficzny – na czym polega i gdzie się go stosuje

W skrócie

Druk fleksograficzny to technika druku wypukłego, w której elastyczna płyta z fotopolimeru przenosi szybkoschnącą farbę na folię, papier, etykiety albo tekturę falistą. Sprawdza się przede wszystkim w dużych nakładach opakowań i etykiet, bo maszyna drukuje z roli i pracuje w sposób ciągły. Jakość wydruku w dużej mierze zależy od płyty drukowej i sposobu jej przygotowania.

Czym jest druk fleksograficzny?

Druk fleksograficzny, nazywany w skrócie flekso, to odmiana druku wypukłego, w której farba trafia na podłoże z wypukłych elementów elastycznej płyty. Działa podobnie do pieczątki: farba osadza się tylko na wystających fragmentach, a te dociskają ją do materiału.

Różnica polega na skali i tempie. Płyta jest zamocowana na obracającym się cylindrze, a podłoże przesuwa się pod nią jako ciągła wstęga z roli. Dzięki temu jedna maszyna drukuje bez przerw kilometry folii czy papieru, a gotowy materiał trafia od razu do dalszej obróbki.

Jak działa maszyna fleksograficzna?

Maszyna fleksograficzna przenosi farbę w kilku krokach, a każdy kolor ma w niej osobny zespół drukujący. Typowy przebieg wygląda tak:

1. Farba trafia z kałamarza na wałek aniloksowy, czyli cylinder z grawerowanymi drobnymi kałużkami.
2. Nóż raklowy zgarnia nadmiar farby, więc w kałużkach zostaje tylko odmierzona ilość.
3. Wałek aniloksowy oddaje farbę na wypukłe elementy płyty, zamocowanej na cylindrze formowym.
4. Płyta dociska farbę do podłoża, które wspiera cylinder dociskowy.
5. Suszarka albo lampy UV utrwalają farbę, zanim wstęga dotrze do kolejnego koloru.

Kluczową rolę odgrywa wałek aniloksowy. To on decyduje, ile farby trafi na płytę, a więc jak nasycony będzie kolor. Wiele maszyn ma też moduły do lakierowania, laminowania i wykrawania, dlatego opakowanie albo etykieta schodzą z linii prawie gotowe.

Jaką rolę pełni płyta w fleksografii?

Płyta drukowa przenosi obraz na podłoże, więc od jej jakości zależy ostrość tekstu, gładkość aplitów i odwzorowanie drobnych detali. Współczesne płyty fleksograficzne powstają z fotopolimeru, czyli tworzywa, które twardnieje pod wpływem światła UV.

Jak powstaje płyta drukowa?

Płyta powstaje przez naświetlenie fotopolimeru światłem UV przez maskę z obrazem. Miejsca naświetlone twardnieją i tworzą wypukłe elementy drukujące. Miejsca nienaświetlone zostają miękkie i usuwa się je w procesie wymywania.

Po wymyciu płyta trafia do suszenia i końcowego naświetlenia, które utrwala jej powierzchnię. Każdy kolor w projekcie wymaga osobnej płyty, dlatego przy grafice w kilku kolorach drukarnia przygotowuje cały komplet.

Płyty wymywane rozpuszczalnikiem a płyty wodowymywalne

Główna różnica dotyczy środka, który usuwa nienaświetlony polimer. Tradycyjne płyty wymywa się rozpuszczalnikami, co wymaga instalacji do ich obsługi i długiego suszenia płyty.

Coraz więcej przygotowalni wybiera wodowymywalne płyty do fleksografii, w których rolę rozpuszczalnika przejmuje woda z dodatkiem środka myjącego. Takie rozwiązanie skraca suszenie, upraszcza warunki pracy w przygotowalni i ogranicza użycie chemii. Dla zamawiającego opakowania oznacza to zwykle krótszą drogę od zatwierdzenia projektu do startu produkcji.

Gdzie stosuje się druk fleksograficzny?

Druk fleksograficzny dominuje tam, gdzie potrzebny jest duży nakład na materiale z roli albo na tekturze. Najczęściej spotkasz go w takich produktach:

• opakowania giętkie z folii, na przykład torebki na przekąski, kawę czy mrożonki;
• etykiety samoprzylepne na butelki, słoiki i kosmetyki;
• pudełka i kartony z tektury falistej używane w wysyłce i transporcie;
• torby papierowe, worki i opakowania zbiorcze;
• papierowe kubki, serwetki i opakowania gastronomiczne;
• folie termokurczliwe i rękawy na butelki.

Wspólną cechą tych zastosowań jest zróżnicowane podłoże. Fleksografia drukuje zarówno na chłonnym papierze, jak i na gładkiej folii, która nie wchłania farby. To główny powód, dla którego producenci żywności i kosmetyków tak często na niej polegają.

Jakie są zalety i ograniczenia fleksografii?

Fleksografia wygrywa szybkością, uniwersalnością podłoży i niskim kosztem jednostkowym przy długich seriach. Słabiej wypada przy bardzo krótkich nakładach, bo przygotowanie płyt to koszt stały.

Zalety

• Druk z roli w trybie ciągłym pozwala szybko wyprodukować duże ilości opakowań.
• Technika obsługuje folie, papier, laminaty, folię aluminiową i tekturę.
• Farby wodne, rozpuszczalnikowe i utwardzane UV schną szybko, więc materiał od razu nadaje się do dalszej obróbki.
• Płyta po wydrukowaniu nakładu może posłużyć do kolejnych zamówień z tym samym projektem.

Ograniczenia

• Przygotowanie płyt podnosi koszt startowy, więc przy kilkudziesięciu sztukach lepiej sprawdza się druk cyfrowy.
• Zmiana projektu oznacza wykonanie nowych płyt dla zmienionych kolorów.
• Elastyczna płyta pod naciskiem lekko poszerza punkty rastrowe, co drukarnia musi uwzględnić w przygotowaniu plików.

Fleksografia, offset czy druk cyfrowy – co wybrać?

Wybór zależy głównie od nakładu i podłoża. Przy dużych seriach opakowań z folii lub tektury zwykle wygrywa druk fleksograficzny, przy arkuszach papieru offset, a przy krótkich seriach i personalizacji druk cyfrowy.

Offset przenosi farbę z płaskiej formy przez gumowy obciąg i najlepiej czuje się na papierze w arkuszach, na przykład przy katalogach i kartonikach. Druk cyfrowy nie potrzebuje żadnej formy drukowej, więc opłaca się przy próbnych partiach i zmiennych danych. Fleksografia łączy szybkość z szerokim wyborem materiałów i ma przewagę przy powtarzalnych zamówieniach tego samego opakowania.

O co zapytać drukarnię przed zamówieniem opakowań?

Przed zamówieniem zapytaj o minimalny nakład, rodzaj podłoża i sposób przygotowania płyt. Te trzy informacje najszybciej pokażą, czy fleksografia to właściwa technika dla twojego produktu.

Warto też dopytać, czy drukarnia przechowuje płyty do ponownych zamówień i jaką technologię wymywania stosuje. Jeśli planujesz regularne dodruki, liczy się powtarzalność kolorów między seriami. Zapytaj również o próbny wydruk albo proof kolorystyczny, zanim zatwierdzisz cały nakład. Dzięki temu unikniesz sytuacji, w której gotowe opakowania różnią się odcieniem od projektu.